Grecja

Grecja starożytna była kolebką kultury europejskiej. Po podboju przez Rzym za cesarza Augusta stała się rzymską prowincją o nazwie Achają. Po podziale imperium rzymskiego weszła w skład cesarstwa bizantyjskiego (wschodniorzymskiego) ze stolicą w Konstantynopolu. Jej terytorium zaczęły coraz częściej pustoszyć ludy słowiańskie, Arabowie, Bułgarzy i Normanowie. Podczas IV krucjaty (1202-1204) krzyżowcy zdobyli Konstantynopol i utworzyli na podbitych ziemiach Cesarstwo Łacińskie. W XV wieku Turcy opanowali Konstantynopol i zajęli prawie całą Grecję, jedynie Wyspy Jońskie pozostawały we władaniu Wenecji do końca wieku XVIII. Echa rewolucji francuskiej spowodowały odrodzenie się greckiego ruchu narodowowyzwoleńczego, skupionego wokół greckiego Kościoła prawosławnego. W roku 1815 na kongresie wiedeńskim nie rozpatrzono sprawy niepodległości Grecji, co spowodowało zaostrzenie nastrojów i radykalizację postaw Greków, tym bardziej że na tym kongresie Wyspy Jońskie przyznano Wielkiej Brytanii. W roku 1821 wybuchło powstanie greckie przeciwko Turcji trwające do roku 1829. Wobec przewagi Turków Grecy zwyciężyli dlatego, że udzieliły im poparcia Wielka Brytania i Francja. Do zwycięstwa Greków przyczyniła się także przegrana Turcji w wojnie z Rosją. Wszystkie te fakty zmusiły Turcję do przyznania Grecji w roku 1829 szerokiej autonomii, a rok później niepodległości. W roku 1832 Grecja stała się monarchią. Na jej tronie zasiadł, wyznaczony przez mocarstwa europejskie, bawarski książę Otton von Wittelsbach jako Otton I, niechętnie przyjęty przez społeczeństwo. Został on zdetronizowany w 1862 roku, a tron objął syn duńskiego króla Christiana IX z dynastii Oldenburgów, sprawujący rządy jako Jerzy I. Królestwo Grecji rozciągało się na Peloponez, środkową Grecję i wyspy na Morzu Egejskim. Wyspy Jońskie zostały przyłączone w 1864 roku, Tesalia w 1881, Epir i Macedonia w 1913, a Tracja i europejskie wybrzeże Dardaneli w 1920. W roku 1924 proklamowano w Grecji republikę. Od tej pory przez wiele lat trwała walka polityczna między rojalistami a republikanami. Podczas I wojny światowej Grecja stanęła po stronie ententy. Mimo że na początku II wojny światowej opowiedziała się za neutralnością, w latach 1941-1944 znajdowała się pod okupacją niemiecko-włoską, a król wraz z rządem przeniósł się do Kairu. Walkę z okupantem podjął ruch oporu zdominowany przez komunistów. W roku 1946 przywrócono w Grecji monarchię (w plebiscycie), co spowodowało wojnę domową między komunistyczną partyzantką a wojskami królewskimi. W roku 1949 monarchiści zwyciężyli, lecz walki zbrojne pochłonęły wiele ofiar - oblicza się, że około 10 procent ludności. W roku 1967 w wyniku przewrotu wojskowego monarchię obalono. Do władzy doszła junta wojskowa. W czasie dyktatury „czarnych pułkowników" zawieszono konstytucję, zakazano działalności partii politycznych, ograniczono swobody obywatelskie, represjonowano ludność, zwłaszcza komunistów. Z tego powodu wielu Greków wybrało emigrację, m.in. do Polski. Reżim pułkowników zaangażował się w obalenie rządu na Cyprze, co przyczyniło się ostatecznie do jego upadku w 1974 roku. W tymże roku oficjalnie zniesiono monarchię i proklamowano republikę. Na mocy konstytucji z roku 1975 przywrócono demokrację. Rządy objęła centroprawicowa partia Nowa Demokracja i sprawowała je do roku 1981, w latach 1981-1989 została zastąpiona przez centrolewicową partię Ogólnogrecki Ruch Socjalistyczny (PASOK), powracając do władzy w latach 1990-1993. Grecja od 1945 roku jest członkiem ONZ, od 1952 - NATO, a od roku 1962-EWG.